معرفی ابزارهای جایگزین چت جی پی تی (ChatGPT)

بیایید روراست باشیم؛ چت جی پی تی (ChatGPT) مثل آن دوست صمیمی و باهوشی است که همیشه همراهمان بوده. اما حتی بهترین دوستان هم گاهی حوصله ندارند، در دسترس نیستند یا حرف‌های تکراری می‌زنند. با وجود اینکه الان نسخه‌های قدرتمند ۵ و ۵.۲ عرضه شده‌اند، اما هنوز هم دلایل زیادی وجود دارد که بخواهید دنبال یک برنامه جایگزین چت جی پی تی بگردید. شاید از پیام‌های خطای سرور خسته شده‌اید، شاید هزینه‌های اشتراک دلاری برایتان سنگین است، و شاید هم دنبال یک جایگزین چت جی پی تی بدون فیلتر و دردسر هستید که دست و پای شما را نبندد.

خبر خوب این است که دوران تک‌قطبی بودن هوش مصنوعی تمام شده. در سال ۲۰۲۶، رقبای سرسختی وارد میدان شده‌اند که در برخی موارد، حتی پادشاه OpenAI را هم ضربه فنی می‌کنند. اگر به دنبال بهترین هوش مصنوعی جایگزین chatgpt هستید که هم رایگان باشد و هم کارآمد، این مقاله نقشه راه شماست.

ما در اینجا ۵ رقیب اصلی را که خواب را از چشمان مدیران OpenAI ربوده‌اند، بررسی می‌کنیم:

• DeepSeek (دیپ‌سیک): نابغه ریاضی و کدنویسی.
• Claude 4.5 (کلاد): نویسنده‌ای با روح لطیف و انسانی.
• Google Gemini 3 (جمینای): غول سرعت و پردازش اطلاعات.
• Microsoft Copilot (کوپایلت): دستیار ویندوزی و رایگان.
• Perplexity (پرپلکسیتی): قاتل موتورهای جستجو.

چرا کاربران نیاز پیدا می کنند برنامه ای رو جایگزین chatgpt کنند؟

شاید بپرسید وقتی GPT-5.2 اینقدر قوی است، چرا باید سراغ جایگزین های چت جی پی تی برویم؟ پاسخ ساده است: “تخصص”. چت جی پی تی یک ابزار “همه‌کاره” است، اما همیشه “بهترین” نیست. گاهی شما به ابزاری نیاز دارید که فقط برای کدنویسی ساخته شده باشد، یا ابزاری که بتواند یک کتاب ۵۰۰ صفحه‌ای را در یک چشم به هم زدن بخواند. علاوه بر این، پیدا کردن یک اپلیکیشن رایگان جایگزین چت جی پی تی که امکانات پولی را بدون هزینه ارائه دهد، همیشه جذاب است.

مقایسه جایگزین‌های چت جی پی تی از نظر کیفیت پاسخ

وقتی صحبت از بهترین جایگزین چت جی پی تی می‌شود، اولین معیار “کیفیت” است. اینکه هوش مصنوعی چقدر می‌فهمد و چقدر دقیق جواب می‌دهد. بیایید ببینیم هر کدام از این رقبا در چه زمینه‌ای استاد هستند.

۱. کلاد ۴.۵ (Claude 4.5)؛ شاعر و نویسنده

اگر کار شما نوشتن است، کلاد ۴.۵ (محصول Anthropic) احتمالا جایگزین مناسب چت جی پی تی برای شماست.

• کیفیت نوشتار: در حالی که چت جی پی تی گاهی اوقات خشک و رباتیک صحبت می‌کند، کلاد ۴.۵ “انسانی‌ترین” لحن را دارد. او استعاره‌ها را می‌فهمد، طنز را درک می‌کند و متنی می‌نویسد که انگار یک نویسنده حرفه‌ای آن را تایپ کرده است.
• کدنویسی: بسیاری از برنامه‌نویسان معتقدند کلاد ۴.۵ در درک معماری‌های پیچیده نرم‌افزاری و دستورات طولانی، دقیق‌تر از GPT-5 عمل می‌کند.

۲. دیپ‌سیک (DeepSeek)؛ پدیده منطقی

این هوش مصنوعی جایگزین chatgpt رایگان که اصالتی چینی دارد، با مدل R1 خود دنیا را شگفت‌زده کرد.

• استدلال و ریاضی: اگر دانشجو هستید یا با مسائل پیچیده ریاضی و فیزیک سر و کار دارید، هوش مصنوعی دیپ‌سیک رقیب ندارد. قدرت استدلال (Reasoning) این مدل در حل معماها خیره‌کننده است.
• متن‌باز (Open Source): این ویژگی باعث شده تا توسعه‌دهندگان بتوانند نسخه‌های شخصی‌سازی شده آن را بسازند.

۳. گوگل جمینای ۳ (Google Gemini 3)؛ خوراکِ اطلاعات

گوگل با نسخه ۳ جمینای، بازی را عوض کرد.

• حافظه عظیم: برگ برنده جمینای، “پنجره محتوایی” (Context Window) عجیب آن است. شما می‌توانید چندین کتاب کامل، هزاران خط کد یا ساعت‌ها ویدیو را یکجا به آن بدهید. جمینای ۳ همه را می‌خواند و تحلیل می‌کند؛ کاری که چت جی پی تی در آن محدودیت دارد.
• اکوسیستم: اگر کاربر گوگل داکس و جیمیل هستید، جمینای بهترین دستیار شماست.

۴. پرپلکسیتی (Perplexity)؛ محقق دقیق

اگر دنبال جایگزین chatgpt برای نوشتن پایان‌نامه یا مقاله علمی هستید، پرپلکسیتی را انتخاب کنید.

• بدون توهم: بزرگترین مشکل هوش مصنوعی، دروغ گفتن است. پرپلکسیتی اما مثل یک کتابدار عمل می‌کند. او پاسخ نمی‌دهد مگر اینکه منبع (لینک سایت) آن را پیدا کند. برای کارهای تحقیقاتی، این ابزار بسیار قابل اعتمادتر از بقیه است.

مقایسه جایگزین‌های چت جی پی تی از نظر سرعت

در دنیای امروز، صبر کردن سخت است. اگر دنبال یک برنامه ای جایگزین چت جی پی تی هستید که معطلتان نکند، این بخش را با دقت بخوانید.

• Google Gemini 3 (Flash): اگر سرعت اولویت اول شماست، مدل Flash در جمینای ۳ پادشاه سرعت است. این مدل برای پردازش حجم عظیمی از داده‌ها در کسری از ثانیه طراحی شده. گوگل توانسته تعادل عجیبی بین “هوش” و “سرعت” ایجاد کند که برای کارهای روزمره عالی است.
• Groq (Llama 3): هرچند گروک (Groq) یک مدل هوش مصنوعی نیست (بلکه پلتفرم سخت‌افزاری است)، اما اگر می‌خواهید سرعت نور را تجربه کنید، مدل‌های Llama که روی پلتفرم Groq اجرا می‌شوند، رکورددار جهانی هستند. آن‌ها صدها کلمه را در یک ثانیه تولید می‌کنند؛ طوری که چشم شما فرصت خواندن متن را پیدا نمی‌کند! این یک جایگزین خوب برای چت جی پی تی در زمان‌هایی است که عجله دارید.
• ChatGPT 5.2: خودِ چت جی پی تی هم در نسخه‌های جدید بسیار سریع شده و پاسخ‌ها را تقریباً آنی (Real-time) می‌دهد، اما در ساعات شلوغی، نسخه‌های رایگان آن دچار افت سرعت شدید می‌شوند.
• Microsoft Copilot: معمولا کندترین گزینه در این لیست است. چرا؟ چون کوپایلت وسواس دارد! وقتی سوالی می‌پرسید، ابتدا در اینترنت جستجو می‌کند، نتایج را می‌خواند و سپس با موتور GPT ترکیب می‌کند. این فرآیند زمان‌بر است، اما پاسخی به‌روز تحویل می‌دهد. پس اگر دنبال اپلیکیشن جایگزین chatgpt برای کارهای سریع هستید، کوپایلت شاید کمی حوصله‌تان را سر ببرد.

مقایسه جایگزین‌های چت جی پی تی از نظر هزینه و پلن‌ها

اگر نمی‌خواهید ماهانه ۲۰ دلار (یا معادل ریالی آن) هزینه کنید، خبرهای خوبی برایتان داریم. رقابت بر سر قیمت، به نفع ما کاربران تمام شده است.

• DeepSeek (دیپ‌سیک)؛ برنده مطلق اقتصادی

اگر دنبال بهترین هوش مصنوعی های رایگان جایگزین چت جی پی تی هستید، دیپ‌سیک قهرمان شماست. استفاده از وب‌سایت و اپلیکیشن این مدل کاملاً رایگان است. حتی API آن برای برنامه‌نویسان بسیار ارزان‌تر از OpenAI تمام می‌شود. این یعنی قدرتی نزدیک به مدل‌های پولی، اما بدون پرداخت هزینه.

• Microsoft Copilot (کوپایلت)؛ سخاوت مایکروسافت

مایکروسافت سیاست عجیبی دارد: چیزی که در ChatGPT پولی است، اینجا رایگان است! در نسخه رایگان کوپایلت، شما به موتور GPT-4 و قابلیت ساخت تصویر با DALL-E 3 دسترسی دارید. اگر فقط دنبال دسترسی رایگان به این تکنولوژی‌ها هستید، کوپایلت بهترین برنامه جایگزین chatgpt است.

• Google Gemini Advanced؛ یک تیر و دو نشان

اشتراک ۲۰ دلاری جمینای فقط پول هوش مصنوعی نیست. گوگل زرنگی کرده و این اشتراک را با سرویس Google One ترکیب کرده است. یعنی با پرداخت ۲۰ دلار، هم به مدل پیشرفته Gemini 3 دسترسی دارید و هم ۲ ترابایت فضای ابری برای عکس‌ها و فایل‌هایتان می‌گیرید. ارزش افزوده این پلن بسیار بالاست.

• Claude & ChatGPT؛ استاندارد اما گران

هر دو پلن‌های استاندارد ۲۰ دلاری دارند. نقطه ضعف بزرگ کلاد (نسخه رایگان) این است که محدودیت تعداد پیام روزانه‌اش نسبتا زیاد است و خیلی زود به شما می‌گوید “فردا برگردید”.

مقایسه جایگزین‌های چت جی پی تی از نظر حفظ حریم خصوصی

این روزها داده‌های شما، طلای جدید هستند. کدام شرکت امانت‌دار بهتری است؟

• Claude (Anthropic)؛ قلعه امن

شرکت سازنده کلاد (Anthropic) با شعار “هوش مصنوعی مفید و بی‌خطر” فعالیت می‌کند. آن‌ها ادعا می‌کنند که برعکس بقیه، از دیتای کاربران تجاری برای آموزش مدل‌های بعدی استفاده نمی‌کنند. اگر مدیر شرکت هستید و نگران درز اطلاعات محرمانه اید، کلاد امن‌ترین جایگزین chatgpt تجاری است.

• DuckDuckGo AI Chat؛ روح سرگردان

اگر می‌خواهید ردپایی از شما نماند، این ابزار عالی است. داک‌داک‌گو (که به موتور جستجوی امن معروف است) چت‌باتی ساخته که هیچ تاریخچه‌ای ذخیره نمی‌کند و آدرس IP شما را مخفی نگه می‌دارد. برای سوالات حساس و خصوصی، این بهترین گزینه است.

• DeepSeek؛ شمشیر دو لبه

چون سرورهای دیپ‌سیک در چین است، برخی کاربران غربی نگرانی‌هایی بابت حریم خصوصی داده‌ها دارند. اما نکته طلایی اینجاست: مدل‌های دیپ‌سیک “متن‌باز” (Open Source) هستند. یعنی شما می‌توانید مدل را دانلود کنید و روی کامپیوتر خودتان (بدون نیاز به اینترنت) اجرا کنید. این یعنی امنیت ۱۰۰ درصد، چون داده اصلا از اتاق شما خارج نمی‌شود.

جدول مزایا و معایب محبوب‌ترین جایگزین‌های چت جی پی تی

برای جمع‌بندی سریع، نگاهی به این جدول بیندازید تا نقاط قوت و ضعف هر اپلیکیشن جایگزین chatgpt را ببینید:

راهنمای انتخاب: کدام ابزار دقیقا برای “شما” ساخته شده است؟

شاید هنوز بین گزینه‌ها مردد باشید. بیایید در این مقاله از استادنت، بر اساس “شخصیت کاری” شما، بهترین جایگزین chatgpt را انتخاب کنیم:

• اگر دانشجو یا محقق هستید:

بدون شک Perplexity را نصب کنید. این ابزار برای رفرنس‌دهی و پیدا کردن مقالات علمی معتبر معجزه می‌کند و شما را از شر لینک‌های تبلیغاتی گوگل نجات می‌دهد.

• اگر برنامه‌نویس یا مهندس هستید:

ترکیب DeepSeek (برای منطق و ریاضی) و Claude 4.5 (برای معماری کد و تمیزنویسی) برنده است. دیپ‌سیک را برای حل باگ‌های سخت و کلاد را برای نوشتن داکیومنت‌ها استفاده کنید.

• اگر تولیدکننده محتوا و نویسنده هستید:

هیچ چیزی جای Claude را نمی‌گیرد. متنی که کلاد می‌نویسد نیاز به ویرایش کمتری دارد و خواننده کمتر متوجه می‌شود که با ربات طرف است.

• اگر کاربر عادی هستید و پول نمی‌دهید:

Microsoft Copilot و DeepSeek بهترین دوستان شما هستند. کوپایلت تمام امکانات پولی را رایگان می‌دهد و دیپ‌سیک هم که کلا دست و دلباز است.

• اگر در اکوسیستم گوگل زندگی می‌کنید:

اگر روزتان با چک کردن جیمیل و نوشتن در گوگل داکس می‌گذرد، Gemini بهره‌وری شما را چند برابر می‌کند چون مستقیم به ایمیل‌هایتان دسترسی دارد.

سوالات متداول

آیا برنامه جایگزین چت جی پی تی وجود دارد که کاملا آفلاین کار کند؟

بله، مدل‌های DeepSeek و Llama (محصول متا) را می‌توانید دانلود کنید و با نرم‌افزارهایی مثل LM Studio روی کامپیوتر شخصی خود اجرا کنید. این روش نیاز به سیستم قوی دارد اما کاملا آفلاین و خصوصی است.

بهترین جایگزین چت جی پی تی بدون فیلتر کدام است؟

اصطلاح “بدون فیلتر” نسبی است. اکثر مدل‌های تجاری (مثل کلاد و کوپایلت) قوانین اخلاقی سفت و سختی دارند. اما مدل‌های متن‌باز (Open Source) که روی سیستم خودتان اجرا می‌کنید، معمولاً محدودیت‌های کمتری دارند و “آزادتر” عمل می‌کنند.

آیا جمینای گوگل زبان فارسی را خوب می‌فهمد؟

بله، جمینای ۳ پیشرفت فوق‌العاده‌ای در زبان فارسی داشته است. هرچند هنوز هم در درک اصطلاحات کوچه بازاری به پای کلاد یا چت جی پی تی نمی‌رسد، اما برای کارهای رسمی و ترجمه کاملا قابل قبول است.

کدام اپ جایگزین چت جی پی تی کمترین مصرف اینترنت را دارد؟

معمولا Gemini Flash و اپلیکیشن‌های متنی ساده مثل Perplexity (در حالت متنی) بهینه‌ترین مصرف دیتا را دارند. کوپایلت به دلیل لود کردن منابع سنگین وب، مصرف دیتای بالاتری دارد.